Spis treści:
Busko-Zdrój co robić w uzdrowisku?
Busko-Zdrój to jedno z najbardziej znanych uzdrowisk w województwie świętokrzyskim, ale też w Polsce. Słynie z wód siarczkowych, zabiegów leczniczych i sanatoriów. Chociaż każdemu może kojarzyć się głównie z miejscem dobrym dla podratowania zdrowia, to miasto ma znacznie więcej do zaoferowania. Miejsce to odwiedzali nasi rodzice, a teraz i my, bo nie raz słyszeliśmy od nich jak dobre wspomnienia stąd wywozili. No i trzeba to było samemu sprawdzić. Warto też wybrać się poza miasto i poznać atrakcje Ponidzia. W tym tekście podpowiadamy, co warto zobaczyć w Busku-Zdroju i jak zaplanować turystyczny pobyt w tej części regionu świętokrzyskiego.
Historia Buska Zdrój
Busko-Zdrój leży w południowej części województwa świętokrzyskiego, na terenie Ponidzia. Od Kielc dzieli je około 50 kilometrów, a od Krakowa około 80 kilometrów. Miasto liczy nieco ponad 15 tysięcy mieszkańców, ale w ciągu roku odwiedza je 6 razy więcej kuracjuszy i turystów. Historia uzdrowiska sięga XIX wieku. Wtedy zaczęto wykorzystywać miejscowe wody mineralne do celów leczniczych. Szczególne znaczenie mają wody siarczkowe, bogate w związki siarki i inne składniki mineralne.
Busko otrzymało status uzdrowiska w 1836 roku. Dużą rolę w jego rozwoju odegrał generał Feliks Rzewuski, który przyczynił się do powstania pierwszego zakładu kąpielowego. Z czasem zaczęły powstawać kolejne sanatoria, pensjonaty i wille.
Dzisiaj miasto łączy tradycję uzdrowiskową z nowoczesną ofertą turystyczną. Obok zabytkowych obiektów są tu nowe przestrzenie rekreacyjne, naprawdę ładne ścieżki spacerowe i rowerowe. Szybko przekonaliśmy się, że nie trzeba być kuracjuszem, żeby docenić klimat tego miasta.
Busko-Zdrój – mapa ciekawych miejsc do odwiedzenia
Co zobaczyć w Busko-Zdrój
Większość najciekawszych i najładniejszych miejsc do odwiedzenia znajduje się w centrum miasta i to tu toczy się życie. Chociaż musimy przyznać, że poza centrum jest ono również przyjemne i bardzo spokojne, co dla wielu osób jest zaletą a nie minusem.
Atrakcje w centrum uzdrowiska
Park Zdrojowy w Busku-Zdroju
Jeśli mielibyśmy wskazać idealne miejsce, od którego najlepiej rozpocząć zwiedzanie, to byłby to Park Zdrojowy. To serce całej miejscowości, które zajmuje ponad 24 hektary. Park powstał w XIX wieku, a jego najstarszą część zaprojektował ogrodnik Ignacy Hanusz. Zrobił to w ciekawy sposób, łącząc dwa style ogrodowe: angielski, z bardziej swobodnymi alejkami i naturalnym układem zieleni, który obowiązuje w większości parku.
A także styl francuski, w którym liczy się symetria i uporządkowana kompozycja i w takim stylu jest część spacerowa prowadząca od bramy do budynku głównego sanatorium.
Podczas spaceru zauważyliśmy, że park ma kilka zupełnie różnych obliczy. Jest cześć stara i nowa, w centrum fontanna i zabytkowa muszla koncertowa, przy której latem odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne.
Park łączy się z nowszą częścią rekreacyjną, gdzie znajduje się kompleks tężni solankowej. Dzięki temu podczas jednej wizyty można zobaczyć zarówno historyczne założenie parkowe, jak i nowoczesną część uzdrowiska.
Aleja Gwiazd w Busku-Zdrój
Główny deptak spacerowy zdobi Aleja Gwiazd, która upamiętnia artystów związanych z Międzynarodowym Festiwalem Muzycznym im. Krystyny Jamroz.
Warto uważnie wypatrywać pod nogami charakterystycznych odlewów z brązu, przypominających słoneczka, bo na nich znajdziesz nazwiska znanych muzyków, kompozytorów i wykonawców. Są wśród nich między innymi Krzysztof Penderecki, Krzesimir Dębski i Bogusław Kaczyński.
Aleja znajduje się w parku, w pobliżu budynku sanatorium. To niewielka atrakcja, ale dobrze wpisuje się w spacer po uzdrowiskowej części miasta.
Fontanna w Alei Gwiazd
Centralnym punktem głównej alei jest jest historyczna fontanna, która wraz z okazałym budynkiem tworzą reprezentacyjną oś najstarszej części uzdrowiska.
Sanatorium Marconi – najważniejszy zabytek uzdrowiskowy Buska
Trudno wyobrazić sobie Busko Zdrój bez Sanatorium Marconi. To właśnie ten budynek stał się jednym z symboli miasta. Powstał w 1836 roku jako Zakład Kąpielowy, według projektu Henryka Marconiego, polskiego architekta włoskiego pochodzenia. Inspirował się on starożytnymi rzymskimi budowlami użyteczności publicznej. I rzeczywiście, patrząc na monumentalną kolumnadę i proporcje całego gmachu, można dostrzec te wpływy. Budynek zaprojektowano na planie litery T.
Nawet jeśli nie jesteś kuracjuszką lub kuracjuszem to warto zajrzeć do środka, bo wnętrza robią wrażenie. Przy wejściu jest przestronny hol z korynckimi kolumnami. Dawniej mieściła się tu pijalnia wód. Obok jest sala koncertowa. Nie zawsze jednak służyła muzyce. Początkowo była salą balową i miejscem spotkań kuracjuszy. Można powiedzieć, że już w XIX wieku dbano tutaj nie tylko o zdrowie, ale również o życie towarzyskie.
Przy wejściu do sali koncertowej stoją gipsowe posągi Orfeusza i Eurydyki. A wewnątrz odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne, w tym Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz.
Ten budynek nie jest wyłącznie zabytkiem z ciekawą historią. Nadal działa jako sanatorium, a kuracjusze korzystają z zabiegów opartych między innymi na miejscowych wodach siarczkowych. Dzięki temu budynek zachował swoją pierwotną uzdrowiskową funkcję, choć przez lata był modernizowany i częściowo przebudowywany.
Kaplica św. Anny w Busko-Zdrój
W parku trafiliśmy też na niewielką neogotycką kaplicę znaną jako kaplica św. Anny. Powstała w latach 1884–1886, a do użytku oddano ją w 1888 roku. Jej budowę sfinansowano ze składek kuracjuszy i mieszkańców.
Historia powstania kaplicy jest całkiem ciekawa. Władze rosyjskie niechętnie patrzyły na pomysł budowy katolickiej świątyni dla kuracjuszy. Według lokalnych przekazów wykorzystano więc nieobecność rosyjskiego urzędnika i sprawnie przeprowadzono prace. Cała budowa miała trwać zaledwie trzy tygodnie.
W środku uwagę przyciągają ołtarz św. Anny i dekoracje malarskie.
Tężnia solankowa w Busku-Zdroju – jedna z największych atrakcji uzdrowiska
Miejscem obowiązkowym do odwiedzenia i spędzenia tam czasu jest tężnia solankowa. Powstała ona w 2020 roku i szybko stała się jednym z symboli miasta.
Zaskoczyło nas to, że jest nieco nietypowa, bo zamiast pojedynczego okręgu, ma formę dwóch okręgów zbudowanych z tarniny, pomiędzy którymi jest korytarz spacerowy pełen unoszącego się w powietrzu solankowego aerozolu. Niezależnie od pogody wiatr go stąd nie wywiewa, deszcz nie pada na głowę, można więc się schować i oddychać pełną piersią.
Całość ma około 72 metrów średnicy. Na terenie kompleksu znajduje się również fontanna mgielna oraz bardzo duży taras widokowy na dachu ścieżki pomiędzy dwoma okręgami tężni.
Można z niego spojrzeć na okolicę i zobaczyć, jak rozległy jest cały kompleks. To również dobre miejsce na zdjęcia.
Sama tężnia jest ciekawie zaprojektowana. Można spacerować zarówno po jej zewnętrznej części, jak i wewnętrznym dziedzińcu. W pobliżu znajduje się Dom Zdrojowy z oranżerią, pijalnią wód i mini tężnia.
To dobre miejsce na odpoczynek, szczególnie jeśli odwiedzacie Busko z rodziną. W pobliżu przygotowano również plac zabaw dla dzieci.
Ile kosztuje wejście do tężni w Busku-Zdroju?
- Bilet normalny do tężni zewnętrznej – 14 PLN.
- Bilet ulgowy – 10 PLN.
- Bilet normalny do mini tężni – 12 PLN.
- Bilet ulgowy do mini tężni – 9 zł.
- Karnet na 7 wejść do tężni zewnętrznej – 91 PLN.
Dzieci do 6 lat mogą wejść bezpłatnie. Dostępne są również zniżki dla seniorów i grup.
Praktyczna informacja:
Tężnia zewnętrzna działa sezonowo. Od kwietnia do października można korzystać z niej na świeżym powietrzu. Dom Zdrojowy z mini tężnią, oranżerią i pijalnią wód działa przez cały rok.
Godziny otwarcia tężni zewnętrznej:
- Czerwiec–sierpień: 10:00–21:00.
- Kwiecień–maj i wrzesień–październik: 10:00–19:00.
- Listopad–marzec: nieczynna.
Przed wizytą warto sprawdzić aktualny cennik i godziny otwarcia na stronie Kompleksu Tężnia Busko.
Rezerwat Zimne Wody, ciekawa atrakcja przyrodnicza koło Buska-Zdroju
O rezerwacie celowo piszemy zaraz po tężniach, bo tam w Domu Zdrojowym, znajduje się wypożyczalnia rowerów, którymi można pojechać np. do rezerwatu. I z której właśnie skorzystaliśmy.
Ceny wypożyczenia:
- rower na 1 h – 10 PLN
- rower na cały dzień – 60 pLN
- kask na rower – 5 PLN
Wycieczka do Rezerwatu Zimne Wody jest krótka i prosta patrząc na mapę, bo to zaledwie 4 km w jedną stronę, ale po drodze szybko przekonaliśmy się, że ten pagórkowaty krajobraz. robi swoje. Droga prowadzi, raz w górę, raz w dół. Najładniejszy odcinek jest na granicy miasta, bo tam zaczyna się rozpościerać piękna panorama Ponidzia, a droga wiedzie przez stare sady jabłkowe.
Po drodze jest kilka przystanków, bo raz jest niewielka wieża widokowa z wiatą poniżej, gdzie można się schronić w razie niepogody. Dalej charakterystyczne formacje gipsowe, niewielkie wzgórza i pagórki.
A na końcu jest tzw. odsłonięcie skał gipsowych. To około pięciometrowy próg skalny zbudowany z krystalicznego gipsu, który powstał kilkanaście milionów lat temu, gdy na Ponidziu znajdowało się morze. Najciekawsze są duże kryształy, układające się w charakterystyczne formy przypominające jaskółcze ogony. U podnóża skały podobno kiedyś wypływało zimne źródełko. Ale dziś nic takiego już nie ma i pozostała jedynie nazwa.
W okolicy można natomiast spotkać pustynne gatunki roślin. Warto zabrać wygodne buty i zaplanować trochę więcej czasu na spokojne poznawanie tego terenu. Nam ta trasa podobała się przede wszystkim z powodu sadów i ładnych widoków za miastem.
Porada praktyczna:
Samo odsłonięcie skalne jest niewidoczne ze ścieżki, którą jedzie się rowerem. Dlatego około 100 metrów za niewielką wieżą widokową warto zaparkować rowery i pójść na lewo na wzniesienie, za którym, można zobaczyć charakterystyczne, odsłonięte skały.
Aleja Mickiewicza – spacer po turystycznym centrum miasta
Jadąc do Zimnych Wód od tężni na pewno przejedziesz najbardziej reprezentacyjnym deptakiem miasta. To Aleja Mickiewicza, którą poza wszystkim warto się po prostu przejść. Bo, są tu liczne restauracje, kawiarnie, sklepy i zabudowa przypominającą o dawnej historii miasta.
Przy alei stoi pomnik Leszka Czarnego. Książę nadał Busku prawa miejskie w 1287 roku. Pomnik przypomina o średniowiecznych początkach miejskiej historii.
To dobry punkt na rozpoczęcie spaceru po centrum. Można stąd przejść w kierunku Parku Zdrojowego i najważniejszych atrakcji uzdrowiska.
Kościół św. Leonarda – drewniany zabytek Buska-Zdroju
Nieco dalej od głównej części uzdrowiskowej znajduje się jeden z najciekawszych zabytków sakralnych miasta. To drewniany kościół św. Leonarda. Świątynia powstała w 1699 roku z drewna modrzewiowego. Zbudował ją cieśla Walenty, w miejscu wcześniejszego kościoła, którego historia sięga średniowiecza.
Kościół ma konstrukcję zrębową i charakterystyczną bryłę typową dla dawnego drewnianego budownictwa sakralnego. W środku podobno znajduje się późnobarokowy ołtarz główny z figurą św. Leonarda. Ale, że my trafiliśmy tu w niedzielę, gdy był zamknięty nie udało nam się tego zobaczyć na własne oczy. Polecamy go odwiedzić, może Tobie się uda.
Świątynię otacza stary, nieczynny cmentarz. Zachowało się na nim kilka interesujących nagrobków i zabytkowych elementów kamieniarskich. Kościół znajduje się na Świętokrzyskim Szlaku Architektury Drewnianej i Szlaku Drewnianego Budownictwa wzdłuż Maskalisu. To ciekawa propozycja dla osób, które lubią odkrywać mniej oczywiste zabytki podczas podróży.
Praktyczna informacja:
Kościół można zwiedzać we wtorki i czwartki od 14.00 do 16.00, po wcześniejszym kontakcie telefonicznym z Centrum, Informacji Turystycznej, które mieści się w Domu Zdrojowym, tel. 41 370 54 15.
Film o Busko-Zdrój, Opatowie i wycieczce przez Gołoborze
Sosna na szczudłach z Wełecza
Wspominając opcje wycieczek rowerowych to kolejnym pomysłem na taką wycieczkę jest rosnące niedaleko Buska, w Wełeczu jedno z najbardziej nietypowych drzew w regionie. To sosna pospolita, nazywana „Sosną na szczudłach”. Jej pień wyrasta około 3,5 metra ponad ziemią i opiera się na rozłożystym systemie odsłoniętych korzeni. Wygląda to dość niezwykle. Pod korzeniami można spokojnie i swobodnie przejść.
Skąd wziął się tak osobliwy kształt drzewa? Najprawdopodobniej to efekt dawnej działalności człowieka. Miejscowi mieszkańcy wydobywali tutaj piasek na potrzeby budowlane, stopniowo odsłaniając korzenie sosny. Swoje zrobiły też woda i wiatr, które z czasem usuwały kolejne warstwy podłoża. W 2002 roku drzewo zostało uznane za pomnik przyrody.
To jednak nie tylko ciekawostka przyrodnicza. Sosna rośnie na terenie dawnej piaskowni, która w czasie II wojny światowej była miejscem masowych egzekucji. Niemcy rozstrzelali tutaj około 200 Polaków. Dziś upamiętnia ich pomnik, a cały teren jest miejscem pamięci narodowej.
Porada praktyczna:
Sosna znajduje się w Lesie Wełeckim, niedaleko drogi wojewódzkiej nr 767 z Buska-Zdroju w kierunku Pińczowa. Dojazd jest oznakowany. Obok jest mały parking leśny, gdzie można się zatrzymać i obejrzeć je z bliska.
Busko-Zdrój i okolice – atrakcje turystyczne Ponidzia
Jeżeli zostajecie w Busku na dłużej, warto wykorzystać jego położenie i odwiedzić kilka ciekawych miejsc w regionie. Ponidzie ma sporo do zaoferowania. Znajdziecie tu zabytkowe miasteczka, średniowieczne świątynie, przyrodnicze osobliwości i ciekawe trasy rowerowe. A także świetne rzeki dobre na kajak.
Pińczów – zabytki i piękne widoki
Około 15 kilometrów od Buska jest Pińczów, w którym zatrzymaliśmy się kiedyś poznając Ponidzie. Niewielkie miasto z bogatą historią i kilkoma bardzo ciekawymi zabytkami. .
Warto zobaczyć renesansową synagogę, zespół klasztorny paulinów oraz kaplicę św. Anny położoną na wzgórzu.
Ciekawym miejscem jest również zalew pińczowski. W sezonie letnim można tu odpocząć nad wodą i skorzystać z oferty rekreacyjnej. Dostępne są między innymi kajaki i rowery wodne. O samym mieście możesz poczytać w tekście: Pińczów – jakie zabytki zobaczyć w tym mieście. Dobry kierunek na wycieczkę z Buska.
Wiślica – historia sięgająca średniowiecza
Równie blisko jest Wiślica, jedna z najważniejszych historycznie miejscowości Ponidzia. Znajduje się około 20 kilometrów od Buska-Zdroju. To trzecie, najmniejsze miasto Polski.
Największą atrakcją jest kolegiata Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, związana z postacią Jana Długosza. Warto zobaczyć również gotycką dzwonnicę ufundowaną przez słynnego kronikarza oraz Dom Długosza.
W Wiślicy działa Muzeum Archeologiczne, w którym można poznać historię miejscowości i zobaczyć cenne znaleziska jak płyta Orantów, jeden z najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Europie.
To miejsce szczególnie polecamy osobom zainteresowanym historią Polski i dawnymi zabytkami. A więcej o niej poczytasz w tekście: Wiślica, perła romańskiej architektury w sercu Polski.
Nocleg w Busku-Zdroju – hotel, sanatorium czy apartament?
Busko-Zdrój ma rozbudowaną bazę noclegową. Można tu znaleźć zarówno duże obiekty uzdrowiskowe, jak i mniejsze hotele, pensjonaty oraz apartamenty. Wybór noclegu zależy przede wszystkim od celu pobytu. Jeżeli przyjeżdżacie do Buska na weekend turystyczny, dobrym rozwiązaniem będzie hotel lub apartament w pobliżu centrum albo Parku Zdrojowego. I taką opcję wybraliśmy my. Dzięki temu większość atrakcji będzie dostępna pieszo.
Inną opcją jest pobyt w sanatorium. To rozwiązanie dla osób, które chcą skorzystać z zabiegów leczniczych, rehabilitacji i właściwości miejscowych wód mineralnych. Warto pamiętać, że nie każde sanatorium przyjmuje gości komercyjnych na takich samych zasadach. Przed rezerwacją należy sprawdzić dostępność pokoi, zakres zabiegów i warunki pobytu. A do szukania noclegu zawsze polecamy Booking, który jest bezpieczną opcją, z której sami korzystamy.
Gdzie zjeść w Busko-Zdrój
Z tym niestety mieliśmy spory problem, bo nie trafiliśmy na miejsce absolutnie godne polecenia, ale na pewno na śniadanie warto zajść do Cynamonowej, na tyłach Domu Kultury (przy Alei Mickiewicza), która serwuje uczciwe i bardzo duże porcje z jajecznicą lub kiełbaskami i to naprawdę miejsce godne polecenia.
A drugim takim, gdzie warto wpaść na szybko, jest Piekarnia Płaskurek, bo kawa i kanapki na drogę były naprawdę świetne.
Busko-Zdrój – informacje praktyczne
Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie Buska-Zdroju?
Na najważniejsze atrakcje Buska-Zdroju wystarczy jeden dzień. Jeśli chcecie zobaczyć również okolice, zaplanujcie przynajmniej weekend, bo tak jak napisaliśmy wcześniej w pobliżu jest kilka ciekawych miasteczek do odwiedzenia. Każde z tych miejsc ma nieco inny charakter i może być osobnym punktem wycieczki.
Ile kosztuje zwiedzanie Buska-Zdroju?
Większość atrakcji takich jak park zdrojowy, zabytkowa architektura czy wizyta w okolicy Zimnych Wód są bezpłatne. Płatny jest natomiast wstęp do kompleksu tężni solankowej.
Gdzie szukać informacji turystycznych?
Centrum Informacji Turystycznej mieści się przy ulicy Waryńskiego 5, w kompleksie Tężnia Busko. Można tam uzyskać informacje o lokalnych atrakcjach, szlakach i aktualnych wydarzeniach.
Czy warto odwiedzić Busko-Zdrój?
Busko-Zdrój ma nieco inny charakter niż popularne kurorty pełne turystów. Jest spokojne, zielone i kameralne. Życie miasta od lat toczy się wokół uzdrowiska, ale nie oznacza to, że wszystko podporządkowane jest kuracjuszom. Są kawiarnie, restauracje, miejsca na dłuższy spacer i sporo przestrzeni, w której można odpocząć od codziennego pośpiechu. Podoba nam się również jego skala. Nie ma tu wielkomiejskiego hałasu ani tłumów, a jednocześnie nie brakuje miejsc, które zachęcają do spędzenia kilku dni.
Dużym atutem jest także położenie na Ponidziu. Okolica ma otwarty górzysty krajobraz i sporo ciekawych miejsc do odkrycia. Busko może być więc nie tylko celem krótkiego wypadu, ale też dobrą bazą do poznawania tej części województwa świętokrzyskiego. Jeśli szukacie miejsca na spokojny weekend, z dala od zatłoczonych kurortów, warto wziąć je pod uwagę.
Piękne miejsce , podobało nam się tam 😍
Busko-Zdrój kojarzy się głównie z sanatoriami, a wygląda na ciekawy kierunek także na zwykły weekend 😊