Spis treści:
Jeepney na Filipinach – co to jest?
Jeepney – to jedno słowo budzi natychmiastowe skojarzenia i emocje. Nie wiem jakie u innych, którzy je widzieli ale zgodzicie się, że wielu z nas po prostu lubi klasyki. My byliśmy zauroczeni. Patrząc stereotypowo to zdecydowanie tekst da facetów ale wiemy, że kobiety kochają odjechane wozy. To również coś dla WAS dziewczyny.
Skąd się wziął jeepney – historia po II wojnie światowej
To absolutny symbol Filipin i samej Manili ale są też bardzo popularne na Cebu. Historia tego auta sięga II wojny światowej. Opuszczająca Filipiny armia amerykańska pozostawiła wiele jeepów i wojskowych ciężarówek, które przedsiębiorczy i baaardzo kreatywni Filipińczycy zaczęli przerabiać, upiększać, doposażać w elementy ze stali nierdzewnej i tak powstały Jeepneye. Co ciekawe, w większości montowano charakterystyczną gwiazdę jednego z największych niemieckich producentów aut, żeby dodać szyku.
Co to jest jeepney i dlaczego to symbol Filipin
Pochodzenie nazwy jest tłumaczone bardzo różnie ale najpopularniejsze i wydawałoby się najbardziej logiczne to połączenie słów jeep i knee czyli kolano. Jeepneye stanowią podstawę transportu publicznego w Manilii z uwagi na niewiarygodnie niski koszt przejazdu wynoszący około 12 centów za kilometr. Dlatego panuje w nich zwykle ciasnota a pasażerowie siedzą oparci kolanem o kolano. I wszystko jasne…
Jeśli zastanawiacie się po co odwiedzać Filipiny a piękne plaże i ciepła woda o niebiańskim kolorze nie są wystarczającymi argumentami to uwierzcie – JEEPNEY – to jest ten powód. Tym bardziej, że podobnie jak wraz ze śmiercią Fidela kończy się dawna Kuba tak pod rządami Duterte Manila i Filipiny zmieniają się. Rząd planuje wycofanie Jeepneyów z użytki i poniekąd jest to zrozumiałe. Baaardzo przestarzałe konstrukcje silników diesla tego samochodu po prostu potwornie zatruwają środowisko i przyczyniają się w dużej części do smogu jaki zawisa nad stolicą Filipin.
Jak korzystać z jeepneyów na Filipinach (praktyczny poradnik)
Jeepney wygląda jak turystyczna atrakcja, ale to przede wszystkim normalny środek transportu dla lokalnych mieszkańców. Da się nim jeździć bez problemu, tylko trzeba znać kilka zasad, których nikt Ci wprost nie tłumaczy.
Jak znaleźć właściwy jeepney?
Tu nie ma aplikacji ani czytelnych rozkładów jak w Europie. Trzeba działać prosto i skutecznie:
- sprawdź napis na boku pojazdu – to nazwy dzielnic lub głównych punktów trasy
- zapytaj kierowcę lub pasażera: “Does this go to…?”
- jeśli jesteś w dużym mieście jak Manila czy Cebu, trasy są powtarzalne, więc po 1–2 przejazdach zaczynasz ogarniać system
Nie kombinuj – miejscowi chętnie pomogą.
Jak zatrzymać jeepneya?
To banalne:
- stań przy drodze
- podnieś rękę, jak przy stopowaniu
- kierowca zatrzyma się, jeśli ma miejsce
Nie ma przystanków w naszym rozumieniu, zatrzymują się „na żądanie”.
Jak wsiąść i gdzie usiąść?
Wchodzisz od tyłu, a w środku:
- są dwie ławki po bokach
- siedzisz naprzeciwko innych pasażerów
- często jest ciasno, kolana przy kolanach to standard
Porada praktyczna:
Jeśli masz plecak, trzymaj go na kolanach, nie blokuj przejścia.
Jak zapłacić za przejazd?
To jest najciekawsze i najbardziej „filipińskie”.
- płacisz gotówką (drobne!)
- podajesz pieniądze do przodu
- inni pasażerowie przekazują je kierowcy
I odwrotnie, reszta wraca tą samą drogą. Nie musisz się stresować, bo to działa zaskakująco sprawnie.
Ile kosztuje jeepney?
To jeden z najtańszych transportów na świecie.
- start: ok. 12–15 PHP (czyli mniej niż 1 zł)
- kolejne kilometry: drobne dopłaty
Nie licz dokładnie, kierowca i tak wie, ile trzeba zapłacić.
Jak wysiąść z Jeepneya?
Nie ma przycisków „STOP”. Masz dwie opcje:
- powiedz: “Stop!” albo “Para po!” (lokalne)
- stuknij monetą w metalowy sufit lub poręcz
Kierowca zatrzyma się praktycznie od razu.
Czy jeepney jest bezpieczny?
W większości przypadków, tak, ale bez naiwności. Zasady zdrowego rozsądku:
- pilnuj telefonu i portfela
- unikaj jazdy nocą w podejrzanych dzielnicach
- nie pokazuj, że jesteś totalnie zagubiony
To normalny transport, nie atrakcja z przewodnikiem. Po pierwszym przejeździe wszystko staje się oczywiste.
Czy warto jechać jeepneyem?
Jeśli chcesz poczuć Filipiny naprawdę, a nie tylko „pod turystę” to TAK. To nie jest wygodne, klimatyzowane ani przewidywalne. Ale daje kontakt z codziennym życiem I właśnie dlatego jeepney to nie tylko transport, to część doświadczenia podróży.
Znaczenie Jeepney’ów dla Filipin
Obawiamy się, że gdyby Filipiny straciły Jeepneye straciłyby część swojej duszy. Auta są symbolem kultury tego kraju, przykładem twórczej pasji ich właścicieli. W zależności od ich przeznaczenia i miejsca użytkowania bywają bardzo różne i są różnie zdobione. Auta są otwarte, bez drzwi i okien ale… Filipińczycy są świadomi wyjątkowości tego auta. Dlatego na przestrzeni lat pojawiła się druga i trzecia generacja Jeepneya. Nowe są już zamykane, klimatyzowane i trącają nieco luksusem w porównaniu do klasyków.
Jednym z największych producentów jest firma Sarao.. W trzeciej generacji aut montuje ona ponad czterolitrowe, benzynowe silniki Nissana, które są bardziej oszczędne i zdecydowanie mniej trują. Ale… nie uwierzycie. Pojawiły się Jeepneye elektryczne jako odpowiedź na wyzwania związane z ograniczeniem emisji spalin i ochroną środowiska. Oczywiście w pełni zrozumiały ruch ale… to już nie Jeepney, więc jeśli chcecie zobaczyć klasyki to nie zwlekajcie.
Konstrukcja niektórych sięga roku 1946, czyli prostej ramy, do której dorabiano resztę. Opony często używane są nawet 20 lat i jeśli pamiętacie z okresu PRL-u polskie nalewki, to patent do nadlewanie bieżnika w oponie to standardowa praktyka.
Garść ciekawych informacji o Jeepneyach
Podobnie jak nie ma dwóch takich samych linii papilarnych u ludzi, nie znajdziecie dwóch takich samych Jeepneyów. Ale chociażby w Manili mają kilka wspólnych cech. Chociażby to, że ich kolory oznaczają linie po jakich kursują, dodatki odzwierciedlają gusta i pasje właściciela a opisy typu „Jesus is Lord”, „Guadalupe – Leon” pokazują, kogo na swojego patrona wybrał kierowca, komu ufa i zawierza życie i powodzenie, większość oddaje kult Matki Boskiej z Gwadelupy oraz obowiązkowo, dopisane jest imię kierowcy np. Leon. Nierzadko na autach można znaleźć odnośniki do stron Pisma Świętego, które określają jakie jest religijne motto życiowe kierowcy.
Jak zauważyliście do Jeepneyów wsiada się z tyłu i można to zrobić wszędzie – na światłach, w korku, na przystanku. Miejsce obok kierowcy to wyróżnienie.
Jeepneye w Manili są naprawdę wybajerowane, obwieszone dodatkami niczym bożonarodzeniowa choinka. Na wyspach Panglao, Bohol i Cebu wyglądają bardziej ubogo a ogumienie pamięta chyba czasy japońskiej okupacji :).
Są też Isuzu przypominające Jeepneye – ale to już inna bajka…
Jeśli wybieracie się na Filipiny to wpiszcie Jeepneye na listę – must see !!! Jeśli oczywiście podobają się Wam takie klasyki i klimat w nich panujący.
I na koniec – nie mogłem sobie odmówić 🙂
Podczas zwiedzania Manilli nasi Filipińscy znajomi – Mizzah i Kevin kupili nam urocze zawieszki na bagaże. Było losowanie. Oczywiście co mogłem wylosować. 🙂
Zobacz też nasz inny tekst:
Nowoczesne jeepneye i przyszłość transportu na Filipinach
Jeepney nie stoi w miejscu, ale właśnie przechodzi dużą zmianę. I to taką, którą widać już na ulicach.
Elektryczne jeepneye
Coraz częściej trafisz na tzw. e-jeepneye:
- większe, bardziej przypominające minibusy
- z klimatyzacją, monitoringiem, czasem płatnościami bezgotówkowymi
- spełniają normy emisji albo są elektryczne
To efekt rządowego programu modernizacji, stare pojazdy mają stopniowo znikać.
Zmiany w Manila
W stolicy zmiany są najbardziej widoczne:
- kierowcy muszą działać w spółdzielniach lub firmach
- stare jeepneye są wycofywane
- trasy są bardziej uporządkowane
Dla turysty to plus, bo łatwiej się odnaleźć. Dla kierowców często problem, bo nowe pojazdy są drogie.
Czy klasyczne jeepneye znikną?
Nie od razu, ale kierunek jest jasny:
- w dużych miastach będzie ich coraz mniej
- poza nimi jeszcze długo zostaną
Krótko mówiąc – to już nie jest wieczny symbol, tylko coś, co się kończy.
Co to zmienia dla Ciebie
- będzie wygodniej i czyściej
- ale mniej „lokalnego klimatu”
- ceny mogą powoli rosnąć.
[…] zachwyt nad Jeepneyami i… […]